اخلاق و عرفان

شهر جواب ـ «حیا» که در لغت به مفهوم شرمساری و خجالت است و در مقابل آن «وقاحت» و بی شرمی قرار دارد،[1] یکی از خصلت‏های آدمی است که خداوند زمینه‏های آن را در نهاد تمامی انسان‏ها قرار داده است، و هر فردی می‏تواند با کوشش و مجاهدت به آن دست یابد. در اصطلاح اخلاقی، حیا نوعی انفعال و انقباض نفسانی است كه موجب خودداری از انجام امور ناپسند در انسان می گردد و منشأ آن ترس از سرزنش دیگران است.

شهر جواب ـ در بیانات دینی و کلام بزرگان اگر چه نسبت به سکوت ،سفارشات متعددی شده و فوایدی برای آن ذکر شده ولکن منظور از آن فرمابشات ، تشویق به مطلق سکوت و خاموشی نیست، حتی در موردی که حقی از انسان ضایع می‌شود و یا در موردی که منکری صورت می گیرد که دراین موارد سکوت جایز نیست ، چنانچه می‌بینیم حضرت زهرا علیها السلام آن خطبه فدکیه را در مسجد مدینه ایراد نمود و از صاحب ولایت دفاع کردند و یا فرمایشات دختر بزرگوار ایشان حضرت زینب علیها السلام در کوفه و شام ...
بلکه منظور از سکوت پرهیز از هرزه گویی و کلمات بی فایده است که باعث قساوت و چه بسا مقدمه معصیت شود

شهر جواب ـ ما اگر در چارچوب دستورات دین گام بر داریم نه تنها خود گناه نمی کنیم بلکه وسیله و سبب نمی شویم که دیگری هم به گناه بیفتند، چون بعضی از خطاها هست که باعث می شود دیگران را هم باخود داخل چاه ضلالت و گمراهی فروببریم

شهر جواب ـ بعد از حقی که حق تعالی به گردن ما دارد، بالاترین حق، را پدر و مادر بر گردن ما دارند و شاهدش آیاتی است که در قرآن وجود دارد که بعد از سفارش به اطاعت از خداوند، بلافاصله اطاعت از پدر و مادر توصیه می شود

شهر جواب ـ شکستن دل انسان مومن بدون جهت شرعی که در قالب مسخره کردن،عیب جویی،افشاء سرّ،اهانت،...می‌باشد از مصادیق بارز آزار و اذیت می‌باشد آنهم اذیت روحی که قابل قیاس با آزار و اذیت جسمانی نیست و ممکن است درد آن تا مدتها و چه بسا تا آخر عمر همراه انسان باشد و در اسلام به شدت ازآن نهی شده

شهر جواب ـ پرسش:
اگر فقط یک روز از عمرمان باقی مانده باشد چه کارهایی باید انجام دهیم ؟
پاسخ:
مهمترین کارهایی که در این یک روز می توان انجام داد از این قرار است:

شهر جواب ـ حضرت امام علی علیه السلام در روایتی قبولی توبه را بر شش شرط استوار می دانند و می فرمایند:«اِنَّ الاِستِغفارَ دَرَجَۀُ العِلِّیِّینَ، وهُوَ اِسمٌ واقِعٌ عَلَی ستِّۀِ مَعَانٍ: اَوَّلُها:النَّدمُ عَلَی ما مَضی.الثَّانی:اَلعَزمُ عَلَی تَرکِ العَودِ اِلَیهِ اَبَداً.الثَّالِثُ: اَن تُؤَدِّیَ اِلَی المَخلُوقینَ حُقُوقَهُم حَتَّی تَلقَی اللهَ اَملَسَ لَیسَ عَلَیکَ تَبِعَۀٌ.الرَّابِعُ: اَن تَعمِدَ اِلَی کَُلِّ فَریضَۀٍ عَلَیکَ ضَیَّعتَها فَتُؤَدِّیَ حَقَّها.الخامِسُ: اَن تَعمِدَ اِلَی الَّحمِ الَّذی نَبَتَ عَلَی السُّحتِ فَتُذیبَهُ بِالاَحزانِ حَتّی تُلصِقَ الجِلدَ بِالعَظمِ وَیَنشَاَ بَینَهُما لَحمٌ جَدیدٌ.السّادِسُ: اَن تُذیقَ الجِسمَ اَلَمَ الطّاعَۀِ کَمَا اَذَقتَهُ حَلاوَۀَ المَعصِیۀِ.

شهر جواب ـ توکل در لغت به معنای اعتماد و در اصطلاح دینی و اخلاقی به معنای اعتماد بر خداوند و انقطاع از غیر اوست. خداوند در قرآن کریم می فرماید: «وَمَنْ یَتَوَكَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُـوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُأَمْــرِهِ قَدْ جَـعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَیْ‏ءٍ قَـدْراً»(1)
یعنی هر كس بر خدا توكل كند، كفایت امرش را می‌كند، خداوند فرمان خود را به انجام می‌رساند، و خدا بـرای هرچیزی اندازه‌ای قرار داده است.
حقيقت توكل اين است كه انسان كارهای خودش را به خدا واگذار كند و همه چيز را از سوی خدا و مربوط به خدا بداند و تا آن جا كه توان دارد تلاش نمايد امّا آن چه از توان او بيرون است به خدا واگذارد، و از الطاف جليّه و خفيّه او مدد بطلبد.

شهر جواب ـ «ذكر»، يعنى ياد كردن، خواه با زبان باشد، يا با قلب يا با هردو، بعد از نسيان باشد، يا بعد از ادامه ذكر.در واقع می شود گفت ذكر حالت روحى خاصى است كه انسان در آن حال،چیزی را به یاد می آورد که این یاد آوری یا به زبان است ویا به قلب ویا به هر دو.

خداوند در قرآن كريم مى‏ فرمايد:

«ياايُّهَاالَّذينَ امَنُوا اذْكُرُواللَّهَ ذِكْراً كَثيراً ...» 1

اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد، خدا را بسيار ياد كنيد ....

شهر جواب ـ گذشتِ شما، در حقِ تقصیراتی که حق الله محسوب می شوند، تاثیر مستقیم دارد، ولی معلوم نیست در تقصیرات حق الناسیِ شما نیز موثر باشد، بلکه باید آن افراد را در دنیا راضی کنید
در قرآن كريم آمده است :
وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَن يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (2)
و بايد عفو كنند و گذشت نمايند مگر دوست نداريد كه خدا بر شما ببخشايد