ثواب خداحافظی

پرسش:
چرا خداحافظی مثل سلام ثواب ندارد؟
 
پاسخ:
در قرآن کریم به سلام اهل بهشت و خداحافظی آنها(به معنای آخرین کلام) اشاره شده است. «دَعْواهُمْ فیها سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ وَ تَحِیَّتُهُمْ فیها سَلامٌ وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ؛ گفتار (و دعاى) آنها در بهشت این است كه: خداوندا، منزهى تو! و تحیّت آنها در آنجا: سلام و آخرین سخنشان این است كه: حمد، مخصوص پروردگار عالمیان است!»(1) همانطوری که سلام به عنوان یک ادب اجتماعی توسط آیات و روایات مورد تایید و تاکید قرار گرفته است خداحافظی به معنای کلامی که در هنگام جدا شدن از یکدیگر و پایان گفتگو به کار برده میشود نیز مورد تاکید است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «هَارُونُ عَنِ ابْنِ صَدَقَةَ عَنِ الصَّادِقِ عَنْ أَبِیهِ (علیه السلام) عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) قَالَ إِذَا قَامَ الرَّجُلُ مِنْ مَجْلِسِهِ فَلْیُوَدِّعْ إِخْوَانَهُ بِالسَّلَامِ فَإِنْ أَفَاضُوا فِی خَیْرٍ كَانَ شَرِیكَهُمْ وَ إِنْ أَفَاضُوا فِی بَاطِلٍ كَانَ عَلَیْهِمْ دُونَه؛ چون كسى كه از مجلس خود بپاخیزد كه برود به برادرانش سلام وداع كند تا اگر بعد از او در كار خوبى وارد شوند شریكشان باشد و اگر در بدى و باطلى وارد شدند گناهش بر خودشان باشد و نه او.»(2) همچنین در روایت دیگری آمده است: «إِذَا الْتـَقـَیـْتُمْ فَتَلَاقَوْا بِالتَّسْلِیمِ وَ التَّصَافُحِ وَ إِذَا تَفَرَّقْتُمْ فَتَفَرَّقُوا بِالِاسْتِغْفَارِ؛ هنگامی که همدیگر را ملاقات می کنید، با سلام کردن به همدیگر و دست دادن با یکدیگر مواجه شوید و هنگامی که می خواهید از هم جدا بشوید با طلب آمرزش از هم جدا شوید.»(3) بنابراین با توجه به توصیه به خداحافظی و اینکه نوعی دعا برای دیگری محسوب میشود قطعا مشمول عنایت و ثواب الهی است. اما ممکن است اهمیت و فضیلت سلام و سبقت در آن به عنوان آغاز گفتگو و آشنایی در خداحافظی مطرح نباشد.
 
پی نوشت ها: 
یونس، 10.
مجلسی، محمد باقر(1110ق)، بحار الانوار، بیروت، دار احیا التراث العربی، ج73، ص9.
کلینی، محمد بن یعقوب(329 ق)الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج2، ص181.