قیام مختار و امضای امام سجاد علیه السلام

پرسش:
آیا همه اقدامات مختار ثقفی در قیام علیه قاتلان امام حسین(علیه السلام) مورد تأیید امام سجاد(علیه السلام) بود؟ آیا سکوت حضرت به معنای تأیید اقدامات افراطی مختار نیست؟
 
 
پاسخ:
اولاً توجه داشته باشید که مختار دشمنان بسیاری داشته و چه‌بسا برخی از مطالبی که دربارۀ او نقل‌شده درست نباشد. او با سه گروه درافتاد: بنی‌امیه، آل زبیر و اشراف کوفه. این هر سه گروه در دشمنی با مختار و واردکردن انواع اتهامات به او، از هیچ کاری فروگذار نکردند؛ مانند کذاب بودن، مدعی پیامبری و…. بررسی ها نشان می‌دهد که این اتهامات را به‌سادگی نمی‌توان پذیرفت.(۱)
 
ثانیاً: مختار معصوم نبوده و قطعاً نمی‌توان پذیرفت که همۀ اقدامات او در قیام علیه قاتلان امام حسین (علیه السّلام) مورد تأیید امام سجاد (علیه السّلام) بوده باشد. سکوت آن حضرت نیز هرگز به معنای تأیید اقدامات مختار نیست؛ زیرا آن حضرت نه دستوری به مختار داده بوده و نه حتّی اذن و اجازۀ صریحی. پس چگونه می‌توان سکوت امام را به معنای تأیید اقدامات مختار گرفت؟ چنین برداشتی در همان زمان نیز مطرح نبود و هیچ‌یک از مخالفان مختار، امام سجاد را به سبب کارهای او مؤاخذه نکرد. آنچه بود، فقط همین بود که امام سجاد (علیه السّلام) با جمله‌ای کلی، از اصل تلاش برای ستاندن حق اهل‌بیت حمایت کرده بود؛ بدون این‌که نامی از کسی ببرد و یا روش خاصی را توصیه کند.(۲)
 
 
 
برای مطالعۀ بیش‌تر:
قیام مختار، سید ابو فاضل رضوی اردکانی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
کلمات کلیدی:
مختار ثقفی، انتقام کربلا، سیرۀ سیاسی امام سجاد، بازتاب‌های واقعۀ کربلا.
پی‌نوشت‌ها:
۱. ر.ک: جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام، ج ۲: تاریخ خلفا (از رحلت پیامبر تا زوال امویان)، قم، نشر دلیل، چاپ اوّل، ۱۳۸۰ هجری شمسی، ص ۵۳۱ ـ ۵۳۴.
۲. گروهی از تاریخ‌پژوهان؛ زیر نظر مهدی پیشوایی، تاریخ قیام و مقتل جامع سید الشهداء (علیه‌السلام)، قم، انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ سوم، ۱۳۹۲ ش، ج ۲، ص ۲۵۷.