شیعه و تحریف قرآن

پرسش:
به نظر شما و علمای شیعه آیا قران تحریف شده است یا خیر؟
 
 
پاسخ:
خیر، از نظر مشهور عالمان شیعی و سنی، قرآن کریم تحریف نشده و این قرآن، بدون کم و کاست، همان قرآنی است که توسط جبرئیل(علیه السلام) بر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نازل شده است.
 
البته در بین برخی اخباریون شیعی (سید نعمت الله جزایری و  شاگردش میرزای نوری) و نیز جمعی از اخباریون اهل سنت، کسانی بوده اند که بدون تحلیل و بررسی های علمی لازم، به ظاهر اخبار اکتفا کرده و به اشتباه افتاده و قائل به تحریف (کم شدن بخشی از آیات) شده اند.
 
نکته:
 
با این که بیشتر مستندات روایی ایشان از اهل سنت است (از ادله دوازده گانه ای که حاجی نوری استناد کرده، فقط دو مورد از منابع شیعه است) با این حال، برخی از اهل سنت و دشمنان شیعه، برای تضعیف جایگاه تشیع، انبوه روایات خود و نیز تعداد عالمان خود که قائل به تحریف شده اند را نادیده گرفته، و متعصبانه و غیرمنصفانه بر شیعه هجمه آورده و اتهام تحریف را به شیعیان و عالمان شیعی نسبت داده اند.
 
آیت الله معرفت(ره) چنین می آورد:
 
اگر بخواهيم بزرگان علماى اماميه را به دو دسته محققين و محدثين، تقسيم كنيم بايد بگوييم محققّين از روز نخست تاكنون، بالاتفاق شبهه تحريف را مردود شمرده اند و محدثين نيز از دوران رئيس المحدثين «ابو جعفر صدوق» تا زمان خاتم المحدثين «شيخ حرّ عاملى» و نيز «محدّث كاشانى»، همه با محققين همراه بوده و منكر تحريف بوده اند. صرفا از سده يازدهم گروهى به نام اخباريون كه جايگزين محدثين شدند، مسأله تحريف را مطرح ساختند و اين غائله را برپا نمودند، بنابراين نبايد اين سخن ناصواب را به همه شيعيان نسبت داد.(1)
 
ایشان در پاسخ به اتهام وارد شده بر شیعیان، به شماری از بزرگان از عالمان شیعه که قائل هستند در قرآن کریم هیچ گونه تحریفی صورت نگرفته است، اشاره می کند:
 
علامه ابو على فضل بن حسن طبرسى(متوفاى 548)،
 
محقق اردبيلى(متوفاى 993)،
 
شيخ جعفر كبير كاشف الغطاء(متوفاى 1228)،
 
شيخ محمد حسين آل كاشف الغطاء(متوفاى 1373)،
 
فيض كاشانى محمد محسن(متوفاى سال 1090)،
 
شيخ حرّ عاملى، صاحب وسائل الشيعة(متوفاى 1104)،
 
علامه شيخ محمد جواد بلاغى(متوفاى 1353)،
 
محقق ثانى شيخ على بن عبد العالى كركى(متوفاى 940)،
 
سيد شرف الدين عاملى(متوفاى 1381)،
 
سيد محسن امين عاملى(متوفاى 1371)،
 
علامه امينى شيخ عبد الحسين تبريزى،
 
علامه طباطبايى (متوفاى 1402)،
 
امام خمينى (رحمة الله علیه)،
 
آيت الله خويى(رحمة الله علیه).(2)
 
توجه:
 
لازم به ذکر است ادعای تحریف، به ادله مختلف، مردود و باطل است و بزرگان از عالمان و اندیشمندان اسلامی اعم از شیعه و سنی با ادله متعدد و محکم، باطل و مردود بودن این قول را اثبات کرده اند.
 
از جمله موارد باطل و مردود بودن ادله قول به تحریف، می توان چنین اشاره کرد:
 
1. بسيارى از روايات تحريف از «احمد بن محمد سيارى» و يا از «على بن احمد كوفى» نقل گرديده كه هر دو فاسد المذهب و كذّاب بوده اند.
 
2. در برخى از روايات، منظور از تحريف، تحريف معنوى است نه لفظی؛
 
3. اضافاتى كه در «مصحف على بن ابى طالب» وجود داشته، مربوط به شأن نزول، تفسير و تبيين آيات، بيان ناسخ و منسوخ و امورى از اين قبيل بوده؛ نه این که آن ها هم جزء قرآن بوده و از آیات نازل شده باشند.
 
4. روایاتی که به نام معصوم در ذیل آیات اشاره کرده، بیان مصداق و مورد است، نه این که این هم جزء آیه و متن قرآن است.
 
5. بخش عمده ای از این روایات، مربوط به اختلاف قرائات است و روشن است كه اختلاف قرائات، با مسأله تحريف ارتباطى ندارد؛ زيرا اختلاف قرائات، در ميان مسلمانان رايج بوده و هيچ كس آن را دليل بر تحريف ندانسته است.(3)
 
آیت الله معرفت می گوید:
 
اينجانب با بررسى تمام اين روايات، چه منقول از اهل سنت و چه منقول از شيعه، چنين يافتم كه اين قبيل روايات، كه مايه طعن شريعت است، غالبا مجعول و به دست دشمنان دين ساخته و پرداخته شده است يا آن كه قابل تأويل به وجوه ديگر است و ربطى به مسأله تحريف ندارد.(4)
 
برای مطالعه بیشتر می توانید به کتب علوم قرآنی از جمله، موارد ذیل مراجعه فرمایید:
 
محمد هادی معرفت، تاريخ قرآن، ص 154 - 181
 
حسین جوان آراسته، درسنامه علوم قرآنى، ص 305 - 342
 
 
 
پی نوشت ها:
 
1. معرفت، ‏تاريخ قرآن‏، ناشر: سمت‏ ـ تهران، 1382ش، چاپ پنجم‏، ص 165.
 
2. همان، ص 166 و 167.
 
3. ر.ک: همان، ص 177 – 181؛ حسين جوان آراسته‏، درسنامه علوم قرآنى‏، ناشر: بوستان كتاب قم‏، 1380ش، چاپ: ششم‏، ص 342.
 
4. تاريخ قرآن، پیشین، ص 169.