توجه به ملاک های ظاهری در انتخاب همسر توسط حضرت علی (ع)

پرسش:
در برخی از سخنرانی ها شنیده می شود که حضرت علی(علیه السلام) به عقیل فرمود: «زنی را برایم انتخاب کن که خوش هیکل و زیبا و قدرتمند از طایفه ای شجاع و نیرومند باشد». سوال من این است که چرا حضرت نفرمود: زنی با ایمان و با تقوا و دامن پاک و اهل حلال و حرام و از خانواده ای مومن؟ چرا اینقدر به ظاهر توجه کرده اند؟ آیا این نوعی تبعض بین زنان ضعیف و نازیبا با زنان قوی هکیل و زیبا نیست؟

 

 


پاسخ:
ماجرا هرگز آنچنان که توصیف فرمودید نبوده است، فارغ از آنچه که ممکن است گاهی در میان توده مردم شنیده شود، اصل ماجرا چنین نقل شده است: «أمير المؤمنين عليا عليه‌السلام قال لأخيه عقيل ـ وكان نسابة عالما بأنساب العرب وأخبارهم ـ : انظر الى امرأة قد ولدتها الفحولة من العرب لأتزوجها فتلد لي غلاما فارسا. فقاله : تزوج ام البنين الكلابية فانّه ليس في العرب أشجع من آبائها»؛ امیرالمومنین(علیه السلام) به برادرش عقیل که نسب شناس بوده و به رگ و ریشه عرب و اخبارشان آگاه بود فرمود: برای من زنی پیدا کن که فرزند دلاوران عرب باشد، تا پس از ازدواج، فرزندی شجاع و جنگجو برایم به دنیا بیاورد. پس عقیل به او پیشنهاد داد با ام البنین ازدواج کند، چرا که شجاع تر از پدران او در عرب وجود ندارد.(1)

بنابراین مشورت امیرالمومنین(علیه السلام) با عقیل صرفا در حیطه نَسَب شناسی عرب بوده است، و مطلقا سخن از زیبایی و خوش هیکل بودن و مانند آن مطرح نبوده است، علاوه بر متن تاریخ که گذشت، قرائن و شواهد متعددی این مطلب را تأیید می کنند:

اولا: عقیل فقط در زمینه ی نسب شناسی متخصص بوده است، نه در زمینه زیبایی شناسی و مانند آن! او از آباء و اجداد عرب آگاه بوده نه اینکه تک تک دختران آنها را دیده باشد تا بتواند در خصوص چهره و هیکل و مانند آن ابراز نظر کرده، و مشورت بدهد.

ثانیا: زیبایی و خوش هیکل بودن و مانند آن ملاک های مهمی در نگاه امیرالمومنین(علیه السلام) به شمار نمی رفته اند که در انتخاب آن حضرت(علیه السلام) معیار محوری قرار گرفته و اصالت پیدا کنند.

ثالثا: زیبایی و مانند آن امری سلیقه ای است و کسی انتخاب در این امور را بر عهده دیگری، آن هم برادرش نمی گذارد! حتی اگر کسی به دنبال این ملاک باشد از یک زن محرم کمک می گیرد که با زنان معاشرت بیشتری داشته است، نه از یک مرد که از این جهت مانند خود اوست.

رابعا: عقیل در سنین بالا چشمانش را از دست داده و کور شده بود، زمان این کوری دقیقا معلوم نیست اما با توجه به اینکه عقیل حدود 20 سال از امام علی(علیه السلام) بزرگتر بوده است، این احتمال وجود دارد که در هنگام انتخاب ام البنین اصلا عقیل بینایی درستی نداشته باشد تا بتواند در خصوص شاخصه های ظاهری قضاوت کند!

خامسا: قطعا ایمان و اخلاق و عقل و منطق از ملاک هایی بوده اند که برای امام علی(علیه السلام) اصالت داشته و حضرت به دنبال آنها نیز بوده اند، ایشان فقط در حیطه نسب شناسی با عقیل مشورت کردند اما بقیه ملاک ها را خودشان تشخیص میداده اند و به عقیل نیاز نداشته اند، نه اینکه برایشان مهم نبوده باشد؛ و اتفاقا پس از ازدواج برای همه معلوم هم شد که فاطمه بنت حزام معروف به ام البنین به لحاظ ایمان و اخلاق و منطق و عقلانیت جزء برترین های زمانه خویش بوده است.

بنابراین در یک کلام امام علی(علیه السلام) دنبال زنی مومن و با اخلاق و پاکدامن و شجاع بوده است، در تشخیص شجاعت، از برادرشان عقیل کمک گرفتند، اما تشحیص بقیه ملاک ها را خودشان عهده دار شدند.


پی نوشت ها:
1. ابن عنبة، عمدة الطّالب في أنساب آل أبي طالب، منشورات الشريف الرضي، قم، ص357.

http://www.askdin.com/showthread.php?t=65011&p=1017132&viewfull=1#post10...