چگونگی برخورد ائمه با موسیقی



پرسش: درباره شکستن و محو کردن آلات و ابزار موسیقی چه روایاتی وجود دارد؟
پاسخ:


در ارتباط با آلات موسیقی و مخالفت اهل بیت (علیهم السلام) با آن، روایات فراوانی در منابع روایی آمده است که برخی از آنها ناظر به محو و از بین بردن آن آلات می باشد. دو نمونه از این روایات در این جا ذکر می شود.

 

  • عن رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله): إنَّ اللَّهَ تبارك وتعالى بَعَثَنَي رَحمَةً للعالَمينَ، ولأِمحَقَ المَعازِفَ والمَزاميرَ وامورَ الجاهِليّةِ.(1)



ترجمه: پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله) فرمودند: خداوند(تبارك و تعالى) مرا به عنوان رحمتى براى جهانيان برانگيخت و تا اینکه سازها و نى‏ ها و كارهاى جاهلى را نابود (ممنوع) ‏كنم.




  • سَمِعَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (علیه السلام) رَجُلًا يُطْرِبُ بِالطُّنْبُورِ فَمَنَعَهُ وَ كَسَرَ طُنْبُورَهُ ثُمَّ اسْتَتَابَهُ فَتَابَ ثُمَّ قَالَ أَتَعْرِفُ مَا يَقُولُ الطُّنْبُورُ حِينَ يُضْرَبُ قَالَ وَصِيُّ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَعْلَمُ فَقَالَ إِنَّهُ يَقُولُ سَتَنْدَمُ‏ سَتَنْدَمُ‏ أَيَا صَاحِبِي سَتَدْخُلُ جَهَنَّمَ أَيَا ضَارِبِي.(2)



ترجمه: حضرت علی (علیه السلام) دید مردی نوازندگی می کند، او را موعظه نمود و از عملش نهی کرد و دستور داد وسیله نوازندگی او را شکستند، آنگاه فرمود: از این عمل زشت توبه کن. پس از توبه آن مرد، حضرت فرمود: آیا می دانی که موقع نواختن، ساز چه معنائی را می رساند؟نه! وصی پیامبر(صلی الله علیه و آله) بهتر می داند.حضرت علی (علیه السلام): هنگامی که ساز نواخته می شود، زبان حالش چنین است: به زودی پشیمان می شوی، به زودی پشیمان می شوی، به زودی وارد جهنم می شوی ای نوازنده من.
تحلیل مطلب:
هر چند هر دو روایت از لحاظ مضمون همسو و مطابق با سایر روایات منع استعمال آلات موسیقی و نوازندگی است اما روایت دوم از سند محکم و قابل اعتمادی برخوردار نیست اما سند روایت اول مشکلی ندارد.
اما در ارتباط با حرمت یا عدم حرمت موسیقی خالی از غنا و غیر لهوی، باید مقلدین محترم به نظر مرجع تقلید خود مراجعه کنند. هر چند نظر مشهور فقها عدم حرمت این قسم از موسیقی است.




پی نوشت ها:
1.كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي (ط - الإسلامية) ، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق، چاپ چهارم ، تهران، ج‏6 ؛ ص396.
2. نورى، حسين بن محمد تقى، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ، موسسه آل البیت (علیهم السلام)،1408ق، قم، ج‏13 ؛ ص220.