فلسفه ترتیب شستن سمت راست و چپ در غسل چیست؟

پرسش:
برخی می گویند از آنجا که مردم دوران جاهلیت کثیف بوده و حمام نمی رفتند پیامبر غسل را به این علت واجب کرد تا به این بهانه حمام کنند. به این اشخاص چه پاسخی باید داد؟ فلسفه ترتیب شستن سمت راست و چپ در غسل چیست؟

 


پاسخ:
در این خصوص باید به دو نکته توجه بفرمایید:

نکته اول:
اینکه علت وجوب غسل به خاطر کثیفی مردم بوده، تا بهانه ای برای استحمام باشد یک تحلیلی است که هیچ دلیلی بر آن وجود نداشته و صرفا بر حدس و گمان بنا شده است. با چنین احتمالاتی نمی توان استحمام را جایگزین غسل کرد چرا که اگر چنین کردیم و خداوند روز قیامت از انسان سوال کرد چرا غسل را ترک کرده ای؟ نمی توان چنین تحلیل هایی را در پاسخ به خدا بیان کرد! هیچ نقل تاریخی و هیچ دلیل عقلی و هیچ کدام از متون دینی آن را تأیید نمی کند.

ثانیا: روشن است که اگر هدف از غسل، صرف پاکیزگی می بود این همه قید و بند لازم نبود، مثلا هرگز این غسل متوقف بر جنابت نمیشد، چرا که ممکن است کسی اصلا مجرد بوده و هفته ها نیاز به غسل پیدا نکند؛ یا اینکه شرط شده ابتدا سر و گردن و سپس طرف راست و بعد از آن طرف چپ شسته شود نشان میدهد صرفا پاکیزگی مطرح نیست، چرا که اگر صرفا پاکیزگی موضوعیت داشته باشد، این شروط لغو و بی حکمت خواهد بود.

و همچنین اینکه اگر کسی به هر دلیل موجهی نتوانست غسل کند، واجب است به جای آن تیمم کند، یا این که برخی رفتارها بر جنب، قبل از انجام غسل حرام یا مکروه است. خب این شروط و این قیود نشان میدهد که هرگز وجوب غسل نمی تواند صرفا از باب تأکید بر پاکیزگی باشد، اگرچه پاکیزگی نیز در اسلام در جای خود مورد تأکید قرار گرفته است.

نکته دوم:
اما اینکه فلسفه و حکمت این ترتیب در غسل که ابتدا باید سر و گردن شسته شود، بعد سمت راست، و بعد سمت چپ، چیست؟ هنوز بشر به این آگاهی نرسیده است اما این عدم آگاهی از فلسفه ی آن، اعتبار حکم را زیر سوال نمی برد. چون ما همواره در اموری که از حکمت آنها بی خبر هستیم به منبع صدور آن دستور نگاه می کنیم، به عنوان مثال به خاطر اعتماد به پزشک، به نسخه ای عمل می کنیم که تاثیر بسیاری از داروهای آن را نمی دانیم و این تبعیت هم منطقی است چون مبتنی بر یک دلیل عقلی است.

امروز اگر به کسانی که به حکم غسل اشکال می گیرند به خاطر نداشتن اعتماد کافی به حکم دین است، گواه مدعای ما این است که به همین ها اگر گفته شود بهترین پزشک متخصص پوست و موی جهان در آمریکا یا اروپا گفته است حتما بعد از جنابت ابتدا سرو گردن و بعد سمت راست و بعد سمت چپ را بشویید به آن عمل می کنند، یا یک محصول پوست و مو همین که چندبار در رسانه تبلیغ شد بدان اعتماد کرده و از آن بهره می برند.

بنابراین انجام رفتارها همواره در گرو دانستن حکمت و فلسفه ی آنها نیست، بلکه می تواند در گرو اعتماد به کسی باشد که ما را بدان توصیه کرده است.

http://www.askdin.com/showthread.php?t=65422&p=1022432&viewfull=1#post10...