احادیثی در مورد برکت

پرسش: روایاتی که به موضوع «برکت در عمر» پرداخته اند کدامند؟


پاسخ:
برکت در زندگی چه در بعد مادی مانند رزق و روزی و چه در بعد معنوی مانند علم و دانش و عبادت به عوامل متعددی بستگی دارد که وجود آنها زندگی را سرشار از برکت می سازد و پیدایش موانع بر سر راه آنها برکت را از زندگی آدمی سلب می کند. از سوی دیگر به دلیل اهمیت مساله برکت و زوایای گسترده آن، روایات بسیار زیادی در منابع روایی آمده است که نشان می دهد این مساله بسیار حائز اهمیت است. کتاب «حکمت نامه پیامبر اعظم» (صلی الله علیه و آله و سلم) در باب دهم روایات مربوط به «برکت» را در 12 فصل تحت عناوین عوامل بركت عمر، عوامل بركت خانه، اخلاق بركت آفرين‏، ذكرها و عبادت‏هاى بركت‏ آفرين‏، كارهاى بركت آفرين، دعاهاى بركت آفرين‏، انسان‏هاى بابركت‏، حيوانات بابركت‏، زمان‏ هاى بابركت‏، خوراكى‏ هاى بابركت‏، نوشيدنى ‏هاى بابركت‏، شغل‏ هاى با بركت‏، موانع بركت‏ گرد آورده است. در برخی از روایات به عوامل برکت در عمر پرداخته شده است که به شرح زیر است:
 

  • عدالت ورزی: عن رسول الله (صلی الله علیه و آله): مَن وَلِيَ مِن امورِ المُسلِمينَ شَيئاً فَحَسُنَت سيرَتُهُ رُزِقَ الهَيبَةَ في قُلوبِهِم ... وإذا عَدَلَ فيهِم مُدَّ في عُمُرِهِ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): هر كس سرپرست بخشى از كارهاى مسلمانان شود و شيوه ‏اش نيكو باشد، در دل‏هاى آنان، هيبت مى‏ يابد ... و اگر در ميان آنان به عدالت رفتار كند، عمرش افزون مى‏ گردد.



  • تقوی و صله رحم: عن رسول الله (صلی الله علیه و آله): مَن سَرَّهُ أن يُنسَأَ لَهُ في عُمُرِهِ ويُوَسَّعَ لَهُ في رِزقِهِ فَليَتَّقِ اللَّهَ وَليَصِل رَحِمَهُ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): هر كس خوش دارد كه عمرش طولانى و روزى ‏اش فراوان شود، از خدا پروا كند و صِله رَحِم نمايد.



  • نیکی به والدین: قال رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله): مَن بَرَّ والِدَيهِ طوبى‏ لَهُ! زادَ اللَّهُ في عُمُرِهِ.


خوشا به حال کسی که به پدر و مادر خود نیکی کند که خدا عمر او را افزون سازد.
دائم الوضوء بودن، کامل وضو گرفتن، حسن خلق، حسن همجواری، قناعت، رفق، راستگویی، موارد دیگری است که در برکت و افزایش عمر طبق روایات موثر می باشد.در این میان اذکار و عباداتی نیز وجود دارد که مایه برکت شمرده شده اند:



  • ذکر «بسم الله الرحمن الرحیم»: قال رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله):إذا قالَ العَبدُ: بسم الله الرحمن الرحيم‏ قالَ اللَّهُ- جَلَّ جَلالُهُ-:بَدَأَ عَبدي بِاسمي، وحَقٌّ عَلَيَّ أن اتَمِّمَ لَهُ امورَهُ، وابارِكَ لَهُ في أحوالِهِ.
  • پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): هر گاه بنده بگويد: بسم الله الرحمن الرحيم، خداى متعال مى‏ فرمايد:«بنده من، با نام من آغاز كرد. بر من رواست كه كارهايش را به انجام رسانم و او را در همه حال، بركت دهم».
  • حمد ثنا بر پیامبر اسلام: قال رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله): كُلُّ أمرٍ ذي بالٍ لا يُبدَأُ فيهِ بِحَمدِ اللَّهِ وَالصَّلاةِ عَلَيَّ فَهُوَ أقطَعُ أبتَرُ، مَمحوقٌ مِن كُلِّ بَرَكَةٍ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): هر چيزِ بااهمّيتى كه با حمد خداوند و درود فرستادن بر من آغاز نشود، بُريده و ناقص و تهى از هر بركت است.



  • قال رسول الله( صلى الله عليه و آله):ثَلاثٌ لَو يَعلَمُ النّاسُ ما فيهِنِّ ما اخِذنَ إلّابِسَهمَةٍ؛ حِرصاً عَلى‏ ما فيهِنَّ مِنَ الخَيرِ وَالبَرَكَةِ: التَّأذينُ بِالصَّلاةِ، وَالتَّهجيرُ بِالجَماعاتِ، وَالصَّلاةُ في أوَّلِ الصُّفوفِ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): سه چيز است كه اگر مردم مى‏دانستند كه چه آثارى در آنهاست، جز با قرعه ‏افكندن، به خاطر دل‏دادگى به خير و بركتى كه در آنهاست، آنها را از دست نمى‏دادند: اذان گفتن براى نماز، شتافتن به سوى جماعت‏ ها، و [خواندن‏] نماز در اوّل صف‏ها.



  • رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله)‏- كانَ يَقولُ عِندَ استيقاظِهِ مِن نَومِهِ-: اللَّهُمَّ إنّي أسأَلُكَ خَيرَ هذَا اليَومِ ونورَهُ، وهُداهُ وبَرَكَتَهُ، وطَهورَهُ ومُعافاتَهُ، اللَّهُمَّ إنّي أسأَلُكَ خَيرَهُ وخَيرَ ما فيهِ، وأعوذُ بِكَ مِن شَرِّهِ وشَرِّ ما بَعدَهُ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله)‏- وقتى كه از خواب بيدار مى‏شد، اين دعا را مى‏خوانْد-: بار خدايا! از تو خير و روشنى، و هدايت و بركت، و پاكى و عافيتِ اين روز را مى‏ طلبم. بار خدايا! از تو خيرِ اين روز و آنچه را در آن است، مى‏خواهم و از شرّ اين روز و شرّ آنچه پس از آن است، به تو پناه مى‏برم.



  • رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله‏)- إذا رَأَى الهِلالَ-:اللَّهُمَّ بارِك لَنا في شَهرِنا هذَا الدّاخِلِ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله)‏- وقتى ماه نو را ديد، اين دعا را خواند-: خدايا! اين ماه را كه بر ما وارد مى‏شود، برايمان مبارك گردان.



  • رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله):شَهرُ رَمَضانَ شَهرُ اللَّهِ عز و جل، وهُوَ شَهرٌ يُضاعِفُ اللَّهُ فيهِ الحَسَناتِ، ويَمحو فيهِ السَّيِّئاتِ، وهُوَ شَهرُ البَرَكَةِ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): ماه رمضان، ماه خداست و آن، ماهى است كه خداوند در آن، حسنات را مى ‏افزايد و گناهان را پاك مى‏كند و آن، ماه بركت است.



  • رسول اللَّه (صلى الله عليه و آله):مَن غَدا في طَلَبِ العِلمِ أظَلَّت عَلَيهِ المَلائِكَةُ، وبورِكَ لَهُ في مَعيشَتِهِ، ولَم يَنقُص مِن رِزقِهِ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): هر كس صبح زود در پىِ دانش برود، فرشتگان بر او سايه مى‏ افكنند و در زندگى‏اش بركت مى‏ يابد و از روزى‏اش كاسته نمى‏ شود.



  • عنه (صلى الله عليه و آله):اغدوا في طَلَبِ العِلمِ؛ فَإِنَّ الغُدُوَّ بَرَكَةٌ ونَجاحٌ.


پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله): صبحگاهان، در پىِ دانش برويد؛ چرا كه رفتن در آغاز روز، [مايه‏] بركت و پيروزى است.(1)
آنچه گذشت بخشی از روایات درباب عوامل برکت در زندگی است که در کتاب«حکمت نامه پیامبر اعظم» با ذکر منابع اصلی روایات و کتب مرجع آنها، جمع آوری و دسته بندی شده است.. اما نباید فراموش کرد که استفاده از زمان و عمر ذی قیمت انسان علاوه بر اینکه به توفیق الهی وابسته است و اذکار و ادعیه و سایر عوامل برکت آفرین می توانند زمینه بیشتری برای آن فراهم سازند نیازمند برنامه ریزی و مدیریت زمان از ناحیه هر انسانی است که استفاده نمودن از وقت یک ارزش برای او تلقی می شود و ثانیه های عمر برای او اهمیت دارد. از این رو کسانی که بخواهند صرفا با ذکر و دعا جای مدیریت و نظم در زندگی را پر کنند نخواهند توانست از عمر خویش استفاده بهینه داشته باشند. زیرا خدای سبحان تحقق هر چیزی را از مجاری طبیعی و متعارف آن به ثمر می رساند و هیچ وعده ای بر اجابت دعای بندگان فاقد برنامه و نظم و مدیریت در زندگی که بخواهند با دعا و ذکر همه امور خویش را سامان دهند، نداده است.


پی نوشت :
1.محمدى رى‏ شهرى، محمد، حكمت نامه پيامبر اعظم «صلى الله عليه و آله و سلم»، 14جلد، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر، 1387ش، چاپ دوم، قم، ج 6 ص 213.

http://www.askdin.com/showthread.php?t=65030&p=1017521&viewfull=1#post10...